Projekt zmian ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym

17 grudnia 2013 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego (projekt z 16 lipca 2013 r.);

źródło:
https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/decyzje-rzadu/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-prawo-o-szkolnictwie-wyzszym-oraz.html

Najważniejsze proponowane cele i rozwiązania:

  • Umożliwienie podjęcia studiów osobom dojrzałym poprzez potwierdzanie efektów uczenia się zdobytych poza systemem szkolnictwa wyższego

Zaproponowano nowy przepis, zgodnie z którym uczelnie będą mogły potwierdzać efekty uczenia uzyskane poza systemem szkolnictwa wyższego, np. w pracy zawodowej, na kursach i szkoleniach, przez samodoskonalenie, wolontariat. Umożliwi to podjęcie studiów w skróconym trybie osobom aktywnym zawodowo, które nigdy nie studiowały lub też chcą zmienić czy uzupełnić swoje kwalifikacje.

  • Zapewnienie lepszej jakości kształcenia

Nowe rozwiązania służą zróżnicowaniu oferty szkolnictwa wyższego – stymulują uczelnie do poprawy jakości studiów, przemyślanego naboru na kierunki o profilu ogólnoakademickim i poszerzenia oferty na kierunkach o profilu praktycznym. System szkolnictwa wyższego ma się w przyszłości składać z dwóch podstawowych typów uczelni: zawodowych (kształcących praktycznie i przygotowujących absolwentów do rynku pracy) i akademickich.

Jednostki kształcące własną kadrę (uprawnione do doktoryzowania) będą mogły prowadzić zarówno studia ogólnoakademickie, jak i praktyczne.

Nowe przepisy nakładają też na uczelnie obowiązek organizowania co najmniej trzymiesięcznych praktyk zawodowych na kierunkach studiów o profilu praktycznym. Obecnie praktyki nie są obowiązkowe. Możliwe będzie naprzemienne kształcenie na uczelni i odbywanie praktyk. Obecnie większość uczelni prowadzi praktyki na profilu praktycznym, ale trwają one na ogół 3-4 tygodnie, na niektórych kierunkach dwa miesiące. Według pracodawców, praktyki w takim wymiarze są zbyt krótkie, a absolwenci nie uzyskują koniecznych, praktycznych umiejętności do podjęcia pracy.

Projekt ustawy wprowadza zmiany umożliwiające lepszą ocenę efektów kształcenia. Nowa definicja pracy dyplomowej obejmuje nie tylko prace pisemne, ale także opublikowane artykuły, prace projektowe, konstrukcyjne, technologiczne i artystyczne.

Uczelnie zostaną zobowiązane do sprawdzania prac dyplomowych – przed ich obroną – z wykorzystaniem programu antyplagiatowego i ogólnopolskiego repozytorium pisemnych prac dyplomowych. Włączenie uczelnianych prac dyplomowych do ogólnopolskiego repozytorium poszerzy możliwość dokonywania porównań przez promotorów i recenzentów wewnątrz uczelni oraz przez Polską Komisję Akredytacyjną. Poprawie jakości kształcenia na studiach drugiego stopnia ma też służyć możliwość zwiększenia maksymalnej liczby semestrów z 4 do 5.

  • Dostosowanie funkcjonowania uczelni do skutków niżu demograficznego

Zaostrzone zostaną przepisy dotyczące nadzoru nad uczelniami, które nie realizują obowiązków ustawowych, naruszają lub omijają prawo. Na stronach internetowych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego będą publikowane informacje na temat uczelni publicznych i niepublicznych, które m.in. uzyskały negatywną ocenę Polskiej Komisji Akredytacyjnej. Zostanie wprowadzona tzw. lista ostrzeżeń, która będzie wpływać na ograniczenie rekrutacji na studia prowadzone nierzetelnie lub z naruszeniem prawa, w tym praw studentów.

Przeciwdziałaniu skutkom niżu demograficznego będzie służyło rozwiązanie przewidujące, że wzrost ogólnej liczby studentów na studia stacjonarne nie będzie mógł być wyższy niż o 2 proc. w stosunku do liczby osób przyjętych na studia w poprzednim roku akademickim.

Aby chronić studentów przed dodatkowymi kosztami, nie będzie można wprowadzać nowych opłat w trakcie studiów. Określono termin podpisywania z kandydatami na studia (lub studentami) umów w sprawie warunków odpłatności związanych ze studiami. Zasady pobierania opłat i wzorzec umowy będą publikowane na stronie internetowej uczelni.

Zmodyfikowano kryteria przyznawania stypendiów ministra za wybitne osiągnięcia naukowe. Warunkiem otrzymania takiego stypendium będzie jednoczesne posiadanie osiągnięć naukowych, sportowych lub artystycznych.

Minister nauki i szkolnictwa wyższego będzie prowadził monitoring losów absolwentów uczelni.

  • Wzmocnienie innowacyjności

Zmienią się przepisy dotyczące tworzenia przez uczelnie spółek i ich funkcjonowania. Uczelnia będzie miała większą swobodę w kształtowaniu uczelnianego systemu komercjalizacji. W projekcie ustawy zdefiniowano pojęcia: komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, komercjalizacji bezpośredniej i pośredniej. Komercjalizacja bezpośrednia to sprzedaż praw własności intelektualnej do wyników badań naukowych lub prac rozwojowych oraz oddawanie do używania tych praw na podstawie umowy licencyjnej, najmu oraz dzierżawy. Komercjalizacja pośrednia jest obejmowaniem lub nabywaniem udziałów lub akcji w spółkach w celu wdrożenia (przygotowania do wdrożenia) wyników badań naukowych lub prac rozwojowych. Ten typ komercjalizacji może być realizowany tylko przez spółkę celową. Decyzje o sposobie prowadzenia komercjalizacji będzie podejmował rektor. W przypadku komercjalizacji wyników badań naukowych lub prac rozwojowych przez pracownika, doktoranta lub studenta uczelni – uczelni ma przysługiwać 25 proc. dochodów z tej komercjalizacji (30 proc. gdy osoby te uzyskały wsparcie).

W celu komercjalizacji pośredniej uczelnia będzie mogła utworzyć wyłącznie jednoosobową spółkę kapitałową. Na pokrycie kapitału zakładowego uczelnia będzie mogła wnieść – w całości lub w części – wkład niepieniężny w postaci praw własności intelektualnej. Spółkę będzie mogło utworzyć kilka uczelni. Te regulacje, dotyczące uwłaszczenia naukowców, odnoszą się do wyników badań naukowych lub prac rozwojowych będących: wynalazkiem, wzorem użytkowym, wzorem przemysłowym lub topografią układu scalonego, wyhodowaną lub odkrytą i wprowadzoną odmiana rośliny, utworem lub informacją. Rozwiązania te umożliwią transfer technologii z uczelni do praktyki gospodarczej.


Projekt współfinansowany jest ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju w ramach programu „Kreator innowacyjności” – wsparcie innowacyjnej przedsiębiorczości akademickiej.